Het lerarenregister @ 22 Feb 2017

Uitstel

De Eerste Kamer stelt vandaag voor om de invoering van het lerarenregister uit te stellen. Dat lijkt me een goed plan.

Redenen voor uitstel zijn onder meer:

·        De beroepsgroep vreest van bovenaf opgelegde regel- en administratieve druk.

·        De groep “Leraren in actie’’ oefent druk uit op de senaat. Veel leraren zouden nauwelijks weet hebben van het register. Daarmee zou er te weinig draagvlak zijn voor de wet.

Maar de wet komt er wel, zij het met uitstel. Vanaf 2022 moeten alle leraren geregistreerd staan. Inmiddels staan meer dan 60.000 leraren al in het register, waarvan meer dan 34.000 alles hebben ingevuld.

Onrust komt mede voort uit de vraag welke criteria worden gebruikt. Welke rol hebben schoolbesturen? Hoe kan van bovenaf worden gezien welke cursussen een school in een bepaalde ontwikkelingsfase nodig heeft? De VO-raad wil daarom ook betrokken worden bij de ontwikkeling van de gang van zaken rondom het register. Men vraagt zich op de scholen af wat men aan moet met leraren die geen bijscholing volgen. Ze staan nu eenmaal wel op de loonlijst en een leraar kan in Nederland maar heel moeilijk ontslagen worden.

Verandering

In de vele jaren dat ik docent was, en later in de twintig jaar dat ik met docenten, schoolleiders en docenten werk, zie ik de vraag naar het hoe en waarom van het leren van docenten in allerlei vormen langskomen. Er zijn docenten die uit zichzelf graag willen leren en dat ook doen. Die hoef je niet aan te sporen. Er is een grote middengroep die met enige aansporing het ook leuk vindt om te leren. En er is een groep die er niet voor voelt en zich verschuilt. Deze gang van zaken is analoog aan die bij leerlingen. Ook bij schoolleiders zie je deze verschillen. Vragen binnen coaching en intervisie in het onderwijs gaan bijvoorbeeld over: Hoe motiveer ik mijn leerlingen, mijn docenten, tot intrinsieke motivatie? Hoe breng ik werkelijke beweging, waar blokkeer ik zelf beweging?

Een van de redenen is naar mijn idee dat er tot voor enkele jaren in de opleidingen voor het overgrote deel aandacht werd besteed aan de vakmatige inhoud. Toen ik zelf docent werd leerde ik alles over Duits. In een bijvak werd ook nog didactiek gegeven en we kregen een paar uurtjes pedagogiek. Over reflectie en blijven leren werd toen helemaal niet gesproken. Veel docenten kijken er nog steeds zo naar. Ik ben docent in dit of dat vak. Hoewel er de laatste tientallen jaren veel meer aandacht is voor reflectie en het leren van docenten, en de lerarenopleidingen zich gelukkig prachtig op een eigentijdse manier ontwikkelen, is het nog altijd geen usance voor een aantal leraren om zich actief lerend op te stellen.

Dit heeft ook, ten tweede, te maken met het feit dat wij in een transitie zitten van een top-down gehoorzaamheidscultuur naar een cultuur van autonomie en netwerken. De machtsverhoudingen veranderen in een razend tempo. Velen wachten af wat ze moeten doen, in plaats van zelf in actie te komen. Zo zijn we eeuwenlang opgevoed.

Op een bepaalde manier laten scholen perfect zien wat er momenteel verandert in de maatschappij. Binnen het onderwijs broeit het al een tijd, meer of minder net onder de oppervlakte, maat steeds meer zichtbaar. Veel mensen willen verandering, willen mee in de zojuist omschreven verandering van top down naar autonoom. Onderwijs dat veel meer persoonlijk gericht is en autonomie bevordert. Je ziet dat scholen meer en meer gehoor geven aan deze roep en daarop ook hun structuur en aanpak aanpassen. Het onderwijs richt zich meer op de persoonlijke talenten van leerlingen, omdat men ziet dat het toch wat vreemd is om aan hele groepen leerlingen hetzelfde voor te schotelen, alleen omdat ze even oud zijn. Meer en meer wordt ook gezien dat het goed is om vakken met elkaar in verband te brengen, een groter overzicht aan te reiken.

Deze ontwikkelingen hebben tijd nodig, maar zijn mijns inziens inmiddels onontkoombaar geworden. Dat betekent voor het onderwijs dat ook voor docenten geldt dat zij zich, meer dan voorheen, individueel gaan ontwikkelen. dat er meer aandacht komt voor hun persoonlijke talenten. In die zin heeft het register het bij het rechte eind. Portfolio’s voor docenten, analoog aan portfolio’s voor leerlingen. Uitstekend. Zij die dit hele proces werkelijk snappen, hebben zich dan ook al ingeschreven voor het register of zullen dit spoedig doen. Tot zover allemaal mooi. Echter, de groep voor wie je het register onder meer in het leven hebt geroepen, de mensen die je soms of vaak moet aansporen om intrinsiek gemotiveerd te zijn om iets te leren, die mensen daar moet je achteraan, voor hen moet je hen van bovenaf opleggen. Oude manieren dus. En het zal niet echt helpen. Met veel druk en navragen zal er voor iedereen uiteindelijk iets in het register staan. Maar de vraag blijft: hebben die mensen dan werkelijk iets geleerd? Is dat niet vergelijkbaar met de leerling die met veel hangen en wurgen een zes min haalt en dan nog niet gemotiveerd is om werkelijk iets van dat betreffende vak te leren? Op een bepaalde manier zijn we dan terug bij af. De groep die je er altijd met de haren bij moet trekken, om welke reden dan ook, zul je er dan nog steeds bij de haren bij moeten trekken. En als je geen sancties hebt, omdat je iemand die niet meedoet niet kunt ontslaan, dan verandert er niets. Het werkt alleen bij intrinsieke motivatie.

De vragen

Dus een vraag, los van alle druk van bovenaf, is: Hoe maak je docenten werkelijk autonoom, zodat ze vanuit zichzelf gemotiveerd zijn om te leren en het professioneel vinden om dat ook te registreren, maar vooral om dat in hun dagelijkse lespraktijk te laten zien?

En een tweede vraag is: Hoe kan het lerarenregister zo gemaakt worden, dat het recht doet aan het veranderende tijdsbeeld, en daarmee aan de autonomie van de docenten en er geen teveel aan regeldruk en voorschriften bij komt kijken? Een register dat vooral laat zien: op deze professionals kun je werkelijk vertrouwen. Leraar is een beroep om trots op te zijn.

 

 

 http://www.trouw.nl/tr/nl/39682/nbsp/article/detail/4462045/2017/02/14/Senaat-wil-uitstel-fel-bekritiseerd-lerarenregiser.dhtml

 Rotmans. J (2014) Verandering van Tijdperk. Nederland kantelt. Boxtel: Aeneas



News powered by CuteNews - http://cutephp.com